Klokkijken oefenen
Hoe leer je klokkijken? Hier lees je in welke groep een kind welke tijden leert, waar het vaak op vastloopt en hoe je thuis oefent. Met vijf werkbladen om te printen en het spel Klokkenstation.
- Groep 3 tot en met 6
- Vijf werkbladen
- Geen reclame, geen account
Leerklok
Het is 10 voor half 4
- Digitale klok
- 3:20
- ’s Middags
- 15:20
Sleep een wijzer, of gebruik de knoppen.
In welke groep leer je klokkijken?
Klokkijken leert een kind in stappen, van groep 3 tot en met groep 6. Elke stap bouwt voort op de vorige.
Groep 3
Hele uren
De grote wijzer staat op de 12, de kleine wijzer wijst het uur aan: 3 uur, of 3:00 op een digitale klok. Kinderen koppelen uren aan de dag: om 8 uur ga je naar school.
Groep 3 en 4
Halve uren
Staat de grote wijzer op de 6, dan is het half. Half 4 is 3:30: een half uur voordat het 4 uur is.
Groep 4
Kwartieren
Kwart over 3 is 3:15, kwart voor 4 is 3:45. Ook: kwart over 3 ’s middags is 15.15 uur, en rekenen met hele en halve uren.
Groep 5
Op 5 minuten
De grote wijzer telt in stapjes van 5 minuten, van getal naar getal. Op de 8 is het 10 over half: 10 over half 4 is 3:40.
Groep 5
Op de minuut en de 24-uursklok
Daarna elke tijd tot op de minuut, en de hele dag rond: een etmaal heeft 24 uur, dus 3:40 ’s middags is 15:40. En hoe lang iets duurt: de film begint om 15.15 uur en is om 17.00 uur afgelopen.
Groep 6
Seconden en de stopwatch
Een minuut heeft 60 seconden. Kinderen lezen seconden af op een klok met secondewijzer of op een stopwatch, en rekenen uren om in minuten en minuten in seconden.
Deze volgorde komt uit de tussendoelen rekenen-wiskunde van SLO, het nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling. Elke school en elke rekenmethode kiest een eigen tempo: halve uren komen op de ene school al in groep 3, op de andere in groep 4. In groep 7 en 8 volgen tijdsduren in seconden, datums en tijdzones.
De kleine en de grote wijzer
Een wijzerklok heeft twee wijzers die elk iets anders vertellen. Wie dat eenmaal ziet, kan elke tijd lezen.
De kleine wijzer zegt het uur
Hij is kort en loopt langzaam. In een hele dag gaat hij twee keer rond.
De grote wijzer zegt de minuten
Hij is lang en gaat elk uur één keer rond. Elk streepje is 1 minuut, van getal naar getal is 5 minuten.
Ze lopen samen
Gaat de grote wijzer een rondje, dan schuift de kleine één getal op. Bij half 4 staat de kleine wijzer daarom tussen de 3 en de 4.
Waarom is half 4 eigenlijk 3:30?
Bij half tel je in het Nederlands naar het volgende uur: half 4 betekent half op weg naar 4 uur. Het is dus 3:30, niet 4:30.
Kijk naar de kleine wijzer. Bij half 4 staat hij tussen de 3 en de 4, op weg naar de 4. Dat getal noem je.
Wie Engels gewend is, moet hier extra opletten. Daar zeg je half past three: half na drie. Dat is dezelfde tijd, maar je telt vanaf het uur dat net geweest is.
Tien voor half of twintig over?
Allebei is goed. 3:20 is twintig over drie, en ook tien voor half vier. 3:40 is twintig voor vier, en ook tien over half vier.
Rond half tel je vanaf half: tien voor half, vijf voor half, half, vijf over half, tien over half. Het Klokkenstation zegt het zo, omdat een kind dan telt vanaf een stand die het al kent.
Alle tijden rond 3 uur
Van 3 uur tot 4 uur, in stapjes van 5 minuten. In de middag tel je er 12 bij: dan is 3 uur 15:00.
| Zo zeg je het | Digitale klok | ’s Middags |
|---|---|---|
| 3 uur | 3:00 | 15:00 |
| 5 over 3 | 3:05 | 15:05 |
| 10 over 3 | 3:10 | 15:10 |
| kwart over 3 | 3:15 | 15:15 |
| 10 voor half 4 | 3:20 | 15:20 |
| 5 voor half 4 | 3:25 | 15:25 |
| half 4 | 3:30 | 15:30 |
| 5 over half 4 | 3:35 | 15:35 |
| 10 over half 4 | 3:40 | 15:40 |
| kwart voor 4 | 3:45 | 15:45 |
| 10 voor 4 | 3:50 | 15:50 |
| 5 voor 4 | 3:55 | 15:55 |
Op een digitale klok staat een dubbele punt: 15:15. In een tekst schrijf je de tijd vaak met een punt: 15.15 uur.
De 24-uursklok
Een etmaal, een dag en een nacht samen, duurt 24 uur. De kleine wijzer gaat in die tijd twee keer rond. Een digitale klok telt gewoon door: na 12:59 komt 13:00.
Van 13 tot 24 uur tel je 12 bij het uur op: 4 uur ’s middags is 16:00, 8 uur ’s avonds is 20:00. Andersom haal je er 12 af: 18:30 is half 7 ’s avonds.
Om middernacht begint een nieuwe dag. Dan staat er 00:00.
Van 13:00 tot 00:00
- 13:001 uur ’s middags
- 14:002 uur ’s middags
- 15:003 uur ’s middags
- 16:004 uur ’s middags
- 17:005 uur ’s middags
- 18:006 uur ’s avonds
- 19:007 uur ’s avonds
- 20:008 uur ’s avonds
- 21:009 uur ’s avonds
- 22:0010 uur ’s avonds
- 23:0011 uur ’s avonds
- 00:0012 uur ’s nachts
Vijf vergissingen om op te letten
Deze vergissingen zitten als foute keuzes in het Klokkenstation, zodat een kind ze leert zien.
De wijzers omdraaien
De lange wijzer lezen als het uur. Geef de wijzers een naam: de kleine is het uur, de grote zijn de minuten.
Half 4 lezen als half 3
De kleine wijzer staat tussen de 3 en de 4 en het kind kiest de 3. Vraag: naar welk getal is de kleine wijzer op weg?
Voor half en over half door elkaar
Staat de grote wijzer rechts op de klok, bij de 4, dan is het voor half. Links, bij de 8, is het over half.
Bij een heel uur 12 uur zeggen
De grote wijzer staat op de 12 en het kind leest die. Laat eerst alleen naar de kleine wijzer kijken.
16:20 lezen als 6:20
Van 16 alleen de 6 zien. Haal er 12 af: 16:20 is 20 over 4 ’s middags.
Zo oefen je thuis
Klokkijken leer je door het vaak te doen, op momenten dat de tijd er echt toe doet.
Een wijzerklok in huis
Hang een klok met duidelijke cijfers op een plek waar je kind hem vaak ziet, bijvoorbeeld bij de eettafel.
Vraag het op vaste momenten
Bij het ontbijt, voor je naar school gaat, voor het slapen: hoe laat is het nu? Hoe laat gaan we weg?
Laat je kind de wijzers zetten
Met de leerklok bovenaan deze pagina, een speelgoedklok of een oude wekker: zet de klok eens op half 8.
Eén stap tegelijk
Eerst hele uren, dan halve uren, dan kwartieren. Begin pas aan een nieuwe stap als de vorige vanzelf gaat.
Digitaal en wijzers samen
Wijs de tijd aan op de oven of de telefoon en zoek samen dezelfde tijd op de wijzerklok.
Voel hoe lang iets duurt
Hoe lang is een minuut? Zet een kookwekker en kijk wat er in die tijd lukt. Zo krijgt tijd betekenis.
Werkbladen klokkijken om te printen
Vijf werkbladen, van hele uren tot de 24-uursklok. Elk werkblad past op één A4. De antwoorden staan onderaan, op hun kop.
Hele urenGroep 3
Klokkijken: Hele uren
Naam:
1. Hoe laat is het? Schrijf het op.
2. Teken de wijzers.
- 10 uur
- 1 uur
- 8 uur
- 3 uur
3. Schrijf zoals op een digitale klok.
- 2 uur →
- 1 uur →
- 8 uur →
- 12 uur →
- 7 uur →
- 4 uur →
Antwoorden: 1: 4 uur, 7 uur, 2 uur, 12 uur, 11 uur, 5 uur, 6 uur, 3 uur · 3: 2:00, 1:00, 8:00, 12:00, 7:00, 4:00
kiendoo.com/klokkijken/
Halve urenGroep 3 en 4
Klokkijken: Halve uren
Naam:
1. Hoe laat is het? Schrijf het op.
2. Teken de wijzers.
- half 10
- half 6
- 5 uur
- half 7
3. Schrijf zoals op een digitale klok.
- 11 uur →
- half 7 →
- 7 uur →
- half 3 →
- 2 uur →
- half 12 →
Antwoorden: 1: half 1, 8 uur, 3 uur, half 3, half 12, half 5, half 11, 2 uur · 3: 11:00, 6:30, 7:00, 2:30, 2:00, 11:30
kiendoo.com/klokkijken/
KwartierenGroep 4
Klokkijken: Kwartieren
Naam:
1. Hoe laat is het? Schrijf het op.
2. Teken de wijzers.
- kwart voor 10
- kwart voor 8
- kwart over 5
- half 5
3. Schrijf zoals op een digitale klok.
- kwart voor 3 →
- kwart over 5 →
- kwart over 6 →
- 4 uur →
- kwart voor 9 →
- half 4 →
Antwoorden: 1: kwart over 10, half 12, 1 uur, kwart over 3, kwart over 2, kwart voor 6, half 11, kwart voor 5 · 3: 2:45, 5:15, 6:15, 4:00, 8:45, 3:30
kiendoo.com/klokkijken/
Op 5 minutenGroep 5
Klokkijken: Op 5 minuten
Naam:
1. Hoe laat is het? Schrijf het op.
2. Teken de wijzers.
- 10 voor 5
- 5 voor 7
- 5 over 8
- 4 uur
3. Schrijf zoals op een digitale klok.
- 10 voor half 6 →
- 5 voor 6 →
- 5 voor half 5 →
- 10 voor half 11 →
- kwart voor 9 →
- kwart voor 2 →
Antwoorden: 1: half 5, 10 voor half 9, 5 voor half 10, 5 over half 2, kwart over 3, kwart voor 6, 5 voor half 8, 10 voor 8 · 3: 5:20, 5:55, 4:25, 10:20, 8:45, 1:45
kiendoo.com/klokkijken/
De 24-uursklokGroep 5 en 6
Klokkijken: De 24-uursklok
Naam:
1. Hoe laat is het? Schrijf het als 24-uurstijd.
- ’s middags
- ’s avonds
- ’s avonds
- ’s avonds
- ’s avonds
- ’s middags
- ’s avonds
- ’s avonds
2. Teken de wijzers.
- 19:05
- 16:00
- 19:30
- 17:25
3. Schrijf als 24-uurstijd of in woorden.
- 9 uur ’s avonds →
- half 9 ’s avonds →
- 10 voor 11 ’s avonds →
- 19:55 →
- 22:40 →
- 16:40 →
Antwoorden: 1: 15:00, 20:05, 19:15, 21:25, 21:50, 15:45, 23:00, 18:00 · 3: 21:00, 20:30, 22:50, 5 voor 8 ’s avonds, 10 over half 11 ’s avonds, 10 over half 5 ’s middags
kiendoo.com/klokkijken/
Speel Klokkenstation
In het Klokkenstation zet een kind zelf de wijzers goed voordat de trein vertrekt. Elke groep heeft een eigen station: hele uren, halve uren, op 5 minuten en de 24-uursklok.
Gaat het mis, dan laat het spel de goede tijd zien en komt dezelfde tijd later in de ronde terug. Zonder reclame en zonder account; de voortgang blijft op je eigen apparaat.
Kijken
Hoe laat is het op de wijzerklok? Kies de goede tijd.
Draaien
De trein vertrekt om half 4: sleep de wijzers op de goede plek.
Vertrekbord
Op het bord staat 3:30. Welke wijzerklok hoort daarbij?
Vragen over klokkijken
In welke groep leer je klokkijken?
In groep 3 leren kinderen de hele uren, in groep 4 de halve uren en kwartieren, in groep 5 alle tijden tot op de minuut en de 24-uursklok, en in groep 6 seconden en de stopwatch. Zo staat het in de tussendoelen van SLO; elke school kiest een eigen tempo.
Op welke leeftijd leer je klokkijken?
Op school begint het in groep 3, als kinderen 6 of 7 jaar zijn. Alle tijden tot op de minuut komen in groep 5, als ze 8 of 9 zijn. Het ene kind is er eerder klaar voor dan het andere.
Hoe leer je je kind klokkijken?
Stap voor stap: eerst hele uren, dan halve uren, dan kwartieren en daarna op 5 minuten. Vraag op vaste momenten hoe laat het is, laat je kind zelf de wijzers zetten en leg een digitale klok naast de wijzerklok.
Waarom is half 4 hetzelfde als 3:30?
Bij half tel je naar het volgende uur: half 4 is half op weg naar 4 uur. De kleine wijzer staat dan tussen de 3 en de 4.
Zeg je tien voor half of twintig over?
Allebei is goed: 3:20 is tien voor half vier en ook twintig over drie.
Wat is het verschil tussen analoog en digitaal klokkijken?
Een analoge klok heeft wijzers, een digitale klok laat cijfers zien, zoals 3:30. Kinderen leren allebei lezen, en hoe je de ene tijd in de andere omzet.
Hoe werkt de 24-uursklok?
Na 12 uur ’s middags tel je door: 1 uur ’s middags is 13:00 en 8 uur ’s avonds is 20:00. Tel er 12 bij op, of haal er 12 af.
Ook oefenen op Kiendoo
- Speel Tafelsafari
Groep 4 en 5
Tafels oefenen
Alle tafels van 1 tot en met 10, met een trucje en een werkblad per tafel.
- Speel Raketbasis
Groep 3 en 4
Splitsen
Splitsingen tot 10, verliefde harten en sommen over het tiental, met een splitsmachine.
- Speel Marktkraam
Groep 3 tot en met 6
Rekenen met geld
Geld tellen, betalen met zo weinig mogelijk munten en wisselgeld teruggeven.
- Speel Pizzeria
Groep 4 tot en met 6
Breuken oefenen
Van de helft en een kwart tot teller en noemer, met een pizza om zelf te snijden.