Direct naar de inhoud

Splitsen oefenen

Hoe leer je splitsen? Hier lees je wat splitsen is, in welke groep het komt en waarom het zo belangrijk is voor sommen over het tiental. Met een splitsmachine om mee te spelen, vier werkbladen om te printen en het spel Raketbasis.

Speel RaketbasisNaar de werkbladen
  • Groep 3 en 4
  • Vier werkbladen
  • Geen reclame, geen account

Splitsmachine

734

7 is 3 en 4

In welke groep leer je splitsen?

Splitsen begint in groep 3 en is in groep 4 de basis voor rekenen tot 100. Elke stap bouwt voort op de vorige.

  1. 7 = 5 + 2

    Groep 3

    Hoeveelheden tot 10 in één keer zien

    Een kind leert 7 kralen zien als 5 en 2, zonder te tellen: een hele hand en nog 2. Vingers en het rekenrek helpen daarbij.

  2. Groep 3

    Splitsen tot 10

    7 is 3 en 4, of 5 en 2, of 6 en 1. Aan het eind van groep 3 kent een kind alle splitsingen tot en met 10 uit het hoofd, net als de plus- en minsommen tot 10.

  3. 8 + 5 = 13

    Groep 3

    Plus en min tot 20 via de 10

    Bij 8 + 5 ga je eerst naar 10: 8 + 2 = 10, en dan nog 3 erbij. Daarvoor splits je de 5 in 2 en 3. Zo gaat 12 − 5 ook: eerst 12 − 2 = 10, dan 10 − 3 = 7.

  4. 45 = 40 + 5

    Groep 4

    Tientallen en eenheden

    Getallen tot 100 splits je in tientallen en eenheden: 45 is 4 tientallen en 5 eenheden. Op een rekenrek van 100 zijn dat 4 volle rijen en nog 5 kralen.

  5. 37 + 8 = 45

    Groep 4

    Over het tiental tot 100

    Bij 37 + 8 splitst een kind de 8 in 3 en 5: eerst 37 + 3 = 40, dan 40 + 5 = 45. Bij 43 − 6 gaat het net zo: eerst 43 − 3 = 40, dan 40 − 3 = 37.

  6. 9 + 6 = 15

    Groep 4

    Plus en min tot 20 uit het hoofd

    Aan het eind van groep 4 kent een kind de plus- en minsommen tot en met 20 uit het hoofd. Weet het een antwoord even niet, dan rekent het via de 10.

Deze volgorde komt uit de tussendoelen rekenen-wiskunde van SLO, het nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling (versie 2017). Elke school en elke rekenmethode kiest een eigen tempo. Het splitshuisje en het rekenrek komen uit de rekenmethodes; SLO noemt het splitsen zelf en het rekenen via de 10.

Wat is splitsen?

Splitsen is een getal in twee stukken verdelen. 7 kun je splitsen in 3 en 4, in 5 en 2 of in 6 en 1. Samen zijn de twee stukken weer 7.

In de klas schrijven kinderen een splitsing vaak in een splitshuisje: het getal staat in het dak, de twee stukken staan eronder in de kamers.

Splitsen, plus en min horen bij elkaar. Wie weet dat 7 bestaat uit 3 en 4, weet ook dat 3 + 4 = 7, dat 7 − 4 = 3 en dat 7 − 3 = 4.

Alle splitsingen tot 10

Elk getal van 2 tot en met 10, met alle manieren om het in twee stukken te splitsen. 3 en 4 is dezelfde splitsing als 4 en 3, alleen andersom. Met 0 kan ook (7 is 7 en 0), maar die zijn makkelijk.

GetalSplitsingen
21 en 1
31 en 2
41 en 32 en 2
51 en 42 en 3
61 en 52 en 43 en 3
71 en 62 en 53 en 4
81 en 72 en 63 en 54 en 4
91 en 82 en 73 en 64 en 5
101 en 92 en 83 en 74 en 65 en 5

Verliefde harten: de vriendjes van 10

De splitsingen van 10 heten ook wel verliefde harten of vriendjes van 10: de paren die samen precies 10 zijn.

Ze zijn extra belangrijk, want ze zijn de sleutel tot rekenen over het tiental. Wie bij 8 meteen aan 2 denkt, rekent 8 + 5 in twee stapjes uit.

  • 1 en 9
  • 2 en 8
  • 3 en 7
  • 4 en 6
  • 5 en 5

Het rekenrek

Een rekenrek heeft rijen van 10 kralen: 5 rode en 5 witte. Doordat de kleur na 5 wisselt, zie je in één keer hoeveel kralen er links liggen, zonder te tellen.

Op een rek met twee rijen zie je 13 als een volle rij en nog 3. Een rek van 100 heeft 10 rijen: daarop is 45 vier volle rijen en nog 5.

Over het tiental: zo helpt splitsen

Bij 8 + 5 kom je over de 10 heen. Maak dan eerst 10 vol. Bij 8 hoort 2 om bij 10 te komen, dus splits je de 5 in 2 en 3. Dan is het 8 + 2 = 10 en 10 + 3 = 13.

In groep 4 gaat het net zo, maar dan tot 100: 37 + 8 is eerst 37 + 3 = 40 en dan 40 + 5 = 45. Bij min ga je eerst terug naar het tiental: 43 − 6 is 43 − 3 = 40 en dan 40 − 3 = 37.

Dit heet ook rekenen via de 10 of tientaloverschrijding. In Vlaanderen heet het rekenen met brug.

Vijf vergissingen om op te letten

Deze vergissingen zitten als foute keuzes in Raketbasis, zodat een kind ze leert zien.

  1. Er één naast zitten

    Bij het splitsen van 7 met 3 in de ene kamer schrijven kinderen soms 3 of 5 in de andere. Laat het nakijken met kralen of vingers: samen moeten ze precies 7 zijn.

  2. Optellen in plaats van splitsen

    Staat er 7 in het dak en 3 in een kamer, dan tellen sommige kinderen 7 en 3 op. Maar een stuk is altijd kleiner dan het hele getal. Vraag: hoeveel hoort er bij 3 om 7 te maken?

  3. Het hele getal in de kamer zetten

    In de lege kamer komt dan 7 te staan. Dat kan alleen als de andere kamer 0 is.

  4. Het hele getal nog een keer erbij

    Bij 37 + 8 springen ze naar 40 en tellen dan opnieuw 8 erbij. Van de 8 is de 3 al gebruikt; er moet nog 5 bij.

  5. Het tiental vergeten

    Bij 37 + 8 rekenen ze 7 + 8 = 15 en schrijven alleen de 5 achter de 3. Wie eerst naar 40 springt, ziet dat het antwoord in de 40 moet liggen.

Zo oefen je thuis

Splitsen leer je door het vaak te doen, met dingen die je kunt zien en vastpakken.

  • Vingers

    Steek 7 vingers op zonder te tellen: een hele hand en nog 2. Vraag hoeveel vingers er nog naar beneden zijn.

  • Verstoppertje

    Leg 8 knikkers neer en verstop er een paar onder een beker. Hoeveel liggen er onder de beker?

  • Dobbelstenen

    Gooi met één dobbelsteen en vraag hoeveel er nog bij moet om bij 10 te komen.

  • Vriendjes van 10 in huis

    Op de plank passen 10 boeken en er staan er 6. Hoeveel kunnen er nog bij?

  • Kort en vaak

    Liever elke dag vijf minuten dan één keer per week een uur. Stop als het nog leuk is.

  • Hardop denken

    Vraag hoe je kind het uitrekende. Wie zegt eerst naar 10 en dan nog 3, rekent al via de 10.

Werkbladen splitsen om te printen

Vier werkbladen, van splitsen tot 10 tot rekenen over het tiental tot 100. Elk werkblad past op één A4. De antwoorden staan onderaan, op zijn kop.

Splitsen tot 10Groep 3

Splitsen: Splitsen tot 10

Naam:

1. Vul de splitshuisjes in.

2. Maak de sommen.

  • 4 + = 10
  • 1 + = 5
  • 4 + = 9
  • 7 + = 10
  • 3 + = 7
  • 6 + = 9
  • 3 + = 8
  • 2 + = 6
  • 5 + = 8

Antwoorden: 1: 4, 3, 8, 5, 2, 4, 4, 2, 3, 6, 2, 3 · 2: 6, 4, 5, 3, 4, 3, 5, 4, 3

kiendoo.com/splitsen/

Vriendjes van 10Groep 3

Splitsen: Vriendjes van 10

Naam:

1. Wat hoort erbij om 10 te maken?

  • 8 + = 10
  • 2 + = 10
  • 1 + = 10
  • 7 + = 10
  • 9 + = 10
  • 6 + = 10
  • 3 + = 10
  • 4 + = 10
  • 5 + = 10

2. Maak de sommen.

  • 10 − 9 =
  • 10 − 2 =
  • 10 − 6 =
  • 10 − 5 =
  • 10 − 3 =
  • 10 − 8 =
  • 10 − 7 =
  • 10 − 1 =

3. Vul de splitshuisjes in.

Antwoorden: 1: 2, 8, 9, 3, 1, 4, 7, 6, 5 · 2: 1, 8, 4, 5, 7, 2, 3, 9 · 3: 2, 4, 6, 1, 8, 7, 3, 9

kiendoo.com/splitsen/

Sommen tot 20 via de 10Groep 3 en 4

Splitsen: Sommen tot 20 via de 10

Naam:

1. Reken via de 10.

  • 6 + 6 = 6 + = 1010 + =
  • 6 + 9 = 6 + = 1010 + =
  • 8 + 8 = 8 + = 1010 + =
  • 8 + 9 = 8 + = 1010 + =
  • 9 + 5 = 9 + = 1010 + =
  • 8 + 7 = 8 + = 1010 + =
  • 7 + 7 = 7 + = 1010 + =
  • 9 + 9 = 9 + = 1010 + =
  • 6 + 7 = 6 + = 1010 + =
  • 15 − 7 = 15 − = 1010 − =
  • 12 − 7 = 12 − = 1010 − =
  • 15 − 8 = 15 − = 1010 − =

Antwoorden: 1: 12, 15, 16, 17, 14, 15, 14, 18, 13, 8, 5, 7

kiendoo.com/splitsen/

Over het tiental tot 100Groep 4

Splitsen: Over het tiental tot 100

Naam:

1. Reken via de 10.

  • 86 + 7 = 86 + = 9090 + =
  • 77 + 8 = 77 + = 8080 + =
  • 53 + 8 = 53 + = 6060 + =
  • 87 + 6 = 87 + = 9090 + =
  • 89 + 3 = 89 + = 9090 + =
  • 67 + 4 = 67 + = 7070 + =
  • 63 + 9 = 63 + = 7070 + =
  • 41 − 2 = 41 − = 4040 − =
  • 82 − 6 = 82 − = 8080 − =
  • 51 − 4 = 51 − = 5050 − =
  • 25 − 7 = 25 − = 2020 − =
  • 72 − 5 = 72 − = 7070 − =

Antwoorden: 1: 93, 85, 61, 93, 92, 71, 72, 39, 76, 47, 18, 67

kiendoo.com/splitsen/

Speel Raketbasis

In Raketbasis bouwt een kind een raket en springt het over de getallenlijn naar de lanceerplek. Groep 3 oefent op de Kralenmaan het splitsen tot 10, groep 4 in de Springkrater het rekenen over het tiental tot 100.

Gaat het mis, dan laat Pip zien hoe het wel kan, met kralen of met sprongen op de lijn. Zonder reclame en zonder account; de voortgang blijft op je eigen apparaat.

  1. Rekenrek

    Er liggen 4 kralen klaar. Maak er 7 van: schuif kralen tot het klopt.

  2. Raket bouwen

    De raket is een splitshuisje. Welk getal mist er in het raampje?

  3. Getallenlijn

    Spring 3 verder vanaf 4. Waar kom je uit? In groep 4 spring je langs het tiental.

Speel Raketbasis

Vragen over splitsen

Wat is splitsen bij rekenen?

Splitsen is een getal verdelen in twee stukken die samen weer dat getal zijn. 7 kun je splitsen in 3 en 4, of in 5 en 2. Het is de basis voor plus- en minsommen en voor rekenen over het tiental.

In welke groep leer je splitsen?

In groep 3. Daar leert een kind de splitsingen tot en met 10, en aan het eind van groep 3 kent het die uit het hoofd. In groep 4 splitst een kind getallen tot 100 in tientallen en eenheden en gebruikt het splitsen om over het tiental te rekenen. Elke school kiest een eigen tempo.

Wat is een splitshuisje?

Een tekening van een huisje met het getal in het dak en twee kamers eronder. In de kamers staan de twee stukken waarin je het getal splitst. Is één kamer leeg, dan vul je in wat er mist.

Wat zijn verliefde harten?

Zo heten de splitsingen van 10 ook wel: 1 en 9, 2 en 8, 3 en 7, 4 en 6, en 5 en 5. Een andere naam is vriendjes van 10. Wie ze vlot kent, rekent makkelijk over het tiental.

Wat betekent over het tiental?

Een som waarbij je over een tiental heen gaat, zoals 8 + 5 (over de 10) of 37 + 8 (over de 40). Je rekent dan eerst tot het tiental en daarna verder. Andere namen zijn tientaloverschrijding en rekenen via de 10.

Hoe leer je je kind splitsen?

Met dingen die je kunt zien en vastpakken: vingers, knikkers, kralen of een dobbelsteen. Verstop een deel en laat raden hoeveel er onder de beker liggen. Doe het kort en vaak, en laat je kind vertellen hoe het rekende.

Moet een kind de splitsingen uit het hoofd kennen?

Ja. Volgens de tussendoelen van SLO kent een kind aan het eind van groep 3 de splitsingen tot en met 10 uit het hoofd. Dat scheelt later veel tellen, vooral bij sommen over het tiental.

Wat is een rekenrek?

Een rek met rijen van 10 kralen: 5 rode en 5 witte. Kinderen schuiven kralen naar links en zien dan in één keer hoeveel het er zijn. Op het rek zie je 7 als 5 en 2, en 13 als een volle rij en nog 3.

Ook oefenen op Kiendoo